Ventoseflat Eindhoven

Restauratie van een Amsterdamse School-monument met woningen, bedrijfsruimten en algemene ruimten 

Opdrachtgever: Gemeente Eindhoven
Opdracht: 2009
Oplevering: 2011-2012
Bruto oppervlakte: 5760 m2 (restauratie)

Ventoseflat Eindhoven

Het Viktoriakwartier met daarin de Ventoseflat, heeft al sinds lange tijd de aandacht van architecten|en|en. Door de jaren heen zijn een aantal verschillende studies en ontwerpen gemaakt:
-Historisch onderzoek Ventoseflat - 1996 (Thomassen Architecten) 
-Visie omgeving Ventoseflat i.o.v. BAM - 2002 
-Plaza Futura in Lichttoren - 2003 
-Masterplan Plaza Futura in het Viktoriakwartier - 2005 
-Haalbaarheidsstudie hergebruik Ventoseflat i.o.v. Woonbedrijf - 2005 
-Ontwerp opdracht restauratie en nieuwbouw toren Ventosefalt i.o.v. Woonbedrijf en Gemeente Eindhoven - 2009 

Het historisch onderzoek van architecten|en|en uit 1996, heeft als belangrijk gevolg gehad dat de Ventoseflat van J.M. van der Mey eindelijk erkenning kreeg als gemeentelijk monument.
De belangrijkste conclusies:
-Zeldzaam voorbeeld van industrieel hergebruik in Eindhoven (van sigarenfabriek tot woongebouw)
-Het enige ontwerp in opdracht van van der Mey beneden de rivieren en het eninge gebouw in Nederland van zijn hand met nog intacte boilertoren
-Een vooroorlogs woongebouw, met een omvang die destijds uniek was voor Eindhoven in de Amsterdamse School traditie
-Karakteristieke diversiteit aan functies en architectonische elementen nog steeds aanwezig

De originele woningstructuur wordt gehandhaafd cq. hersteld. Dit betekent de oorspronkelijke maisonnette-structuur met de mogelijkheid tot een woonwerkwoning op de begane grond. Verder wordt de commerciële ruimte beperkt tot de begane grond op de kop aan de Gagelstraat met op de eerste verdieping een bijbehorende woning. De verdiepingen daarboven blijven bestemd voor kamerbewoning.

De garages zullen gehandhaafd blijven als garage of gebruikt gaan worden als atelier cq. werkruimte. De niet oorspronkelijke bouwwerken aan de achterzijde zullen verwijderd worden en plaatsmaken voor de fluistertuin. Het ketelhuis zal gebruikt gaan worden als verenigingsruimte voor de vereniging Ventose.

Het restaureren van de buitengevel is een complexe opgave. Door de jaren heen is het gebouw verschillende malen gerenoveerd, waarbij de originele ramen met roeden-verdeling -en bijvoorbeeld al het smeedwerk- verdwenen zijn, daarnaast is vrijwel het gehele metselwerk geschilderd. Deze ingrepen in combinatie met jarenlang achterstallig onderhoud resulteerden in de renovatie-look die het gebouw kenmerkt en waardoor vrijwel niemand ziet dat hier spraken is van een bijzonder monument.

De restauratie-aanpak gaat uit van het terugbrengen van oorspronkelijke elementen, kleuren en afwerkingen, vastgelegd na een speurtocht in oude tekeningen, foto’s en verfproeven op locatie. Naast het terugbrengen van oorspronkelijke elementen vindt ook een zorgvuldige update plaats naar het hedendaagse woningniveau. Met het oog op energieverbruik en comfort wordt bijvoorbeeld de binnenzijde van het gebouw geisoleerd en van een gebalanceerd ventilatiesysteem met warmte terugwinning voorzien. Aan de achterzijde vindt op de woonverdieping van de maisonette-woningen een verbreding van de balkons plaats waardoor bruikbare buitenruimte ontstaat. 

Door deze ingrepen op een Ventose-eigen manier vorm te geven, voegen zij zich naadloos in het bestaande geheel.